Obywatelstwo polskie w 2026 roku: co jest prawem, a co tylko projektem

Mało który temat migracyjny przyniósł w latach 2025–2026 tyle nagłówków co obywatelstwo. Kilka projektów ustaw mocno utrudniłoby jego uzyskanie. Żaden z nich nie był jednak prawem, gdy sprawdzaliśmy to w październiku 2026 r. Oto co obowiązuje dziś, co już się zmieniło i co jest tylko propozycją.

Dwie drogi do obywatelstwa

• Uznanie za obywatela polskiego: wojewoda rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, jeśli spełniasz warunki ustawowe.
• Nadanie przez Prezydenta: Prezydent decyduje według własnego uznania, bez stałych warunków i bez obowiązku uzasadnienia.

Większość cudzoziemców, którzy osiedlili się w Polsce, idzie drogą uznania.

Drogi, które obowiązują dziś

Zgodnie z ustawą o obywatelstwie polskim główne drogi do uznania to:

• 3 lata nieprzerwanego pobytu na podstawie zezwolenia na pobyt stały, pobytu rezydenta długoterminowego UE lub prawa stałego pobytu — ze stabilnym i regularnym źródłem dochodu w Polsce oraz tytułem prawnym do lokalu.
• 2 lata na jednym z tych zezwoleń dla małżonka obywatela polskiego, pozostającego w związku małżeńskim co najmniej 3 lata.
• Krótsza droga dla osób polskiego pochodzenia i posiadaczy Karty Polaka z pobytem stałym.
• 10 lat nieprzerwanego legalnego pobytu, zakończonego pobytem stałym, również z dochodem i mieszkaniem.

Każda droga wymaga też znajomości polskiego co najmniej na poziomie B1, chyba że ustawa zwalnia z tego obowiązku. Pamiętaj, że trzy lata liczy się dopiero od uzyskania pobytu stałego, a do niego zwykle prowadzą lata. W praktyce, jak mówił minister spraw wewnętrznych, większość osób potrzebuje co najmniej ośmiu lat w Polsce.

Jak udokumentować polski

B1 potwierdzasz certyfikatem z egzaminu państwowego albo świadectwem polskiej szkoły lub szkoły za granicą z polskim językiem nauczania. Od 1 lipca 2025 r. nie liczą się już dyplomy szkół policealnych. Okres przejściowy dla spraw wszczętych do 30 czerwca 2026 r. się zakończył.

Opłaty i terminy od sierpnia 2025 r.

• Uznanie za obywatela polskiego: 1000 zł (wcześniej 219 zł).
• Wniosek do Prezydenta o nadanie obywatelstwa: 1669 zł (wcześniej bezpłatnie).
• Potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego: 277 zł.

Uznanie małoletnich dzieci i repatriacja są zwolnione z opłat. Na decyzję w sprawie uznania i potwierdzenia urząd ma teraz do sześciu miesięcy.

Co jest w projektach i na jakim etapie

• Projekt prezydencki (druk sejmowy nr 1759), złożony we wrześniu 2025 r., wydłuża okres pobytu z 3 do 10 lat. Dochód, mieszkanie i B1 zostają. Wnioski złożone przed wejściem w życie zmian byłyby rozpatrywane po staremu. W chwili sprawdzania projekt nadal był w Sejmie.
• Model rządowy, przedstawiany przez MSWiA od października 2025 r., opiera się na czterech filarach: długości pobytu, lojalności wobec państwa polskiego, teście obywatelskim i rezydencji podatkowej. Wśród szczegółów: osiem lat legalnego pobytu (trzy na pobycie czasowym i pięć na stałym) oraz test z historii i wartości konstytucyjnych. W maju 2026 r. ministerstwo informowało, że prace trwają; rząd nie przyjął projektu.
• Projekty opozycji: jeden — z dziesięcioma latami pobytu, polskim na C1 i egzaminem z historii — Sejm odrzucił w pierwszym czytaniu 9 stycznia 2026 r. Od tego czasu złożono kolejne.

Co to oznacza dla Ciebie

Jeśli już spełniasz warunki, złóż wniosek na obecnych zasadach, zamiast czekać. Wojewoda ocenia warunki w dniu decyzji, nie w dniu złożenia wniosku, więc dbaj o zezwolenie, dochód i mieszkanie, aż decyzja przyjdzie.

Jeśli masz jeszcze pobyt czasowy, kolejnym krokiem jest zwykle pobyt stały albo rezydent długoterminowy UE. Przygotowujemy wnioski o uznanie za obywatela polskiego i sprawdzamy każdy dokument przed złożeniem: zobacz obywatelstwo polskie.

Powiązana usługaObywatelstwo polskie i paszport →